Cumhuriyetin Osmanlı’dan Devraldığı Ekonomi Mirası

0
Cumhuriyetin Osmanlı’dan Devraldığı Ekonomi Mirası

Bu konuyu daha net kavrayabilmek için Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki halkın yaşam düzeyini ve Osmanlı Devletinin 100 yıllık dönemindeki durumunu incelemek gerekir. Tabi bunun yanında Osmanlı Devletinin Batılı ülkelerle ilişkilerini incelemekte de fayda var.

1. Osmanlı Devleti’nin Çöküşünü Hızlandıran Ekonomik Etkenler

Osmanlı Devleti 18.yy’ın başlarından itibaren toprak kayıpları yaşamaya başladı. Devletin sosyal hayatta işlevine devam eden kurumları, eski gücünü kaybettiği görülmüştü. Bu andan itibaren gerilemeye başlayan Osmanlı Devleti, Batı Avrupa karşısında itibarı düşmeye de başladı.16. ve 17.yy’da Batı Avrupa ile sanayi, bilim, teknoloji, ekonomi gibi alanlarda kafa kafaya olan Osmanlı Devleti, 18.yy’daki Sanayi Devrimi sonrası bu alanlarda gerilemeye başladı. Avrupa’nın makine kullanımına geçmesi, küçük fabrikalar kurup üretimini artırması; Osmanlı Devletinin de bu teknolojik yapıyı geliştirmekte yavaş davranması ve süreçten mahrum kalması, Avrupalı devletlerin serbest dış ticaret düşüncesini geliştirmesine yol açmıştır.

2. 1838 Serbest Dış Ticaret Antlaşması

Sanayi Devrimi’nin çıkışı olan İngiltere, 1838 yılında Osmanlı Devleti’ne serbest ticaret antlaşmasını kabul ettirmiştir. Buradaki amaç; Osmanlı Devleti’nin açık Pazar haline dönüşmesidir. Osmanlı Devleti’nin açık Pazar haline dönüşmesiyle de batılı tüccarlar Osmanlı topraklarında serbestçe ticaret yapma imkânı bulmuştur. Bu imkan kendi ülkelerinde bile yoktu. En basit örnekle, İngiliz tüccarlar Osmanlı topraklarında %5 gümrükle mal satarken, Osmanlılı tüccarlar kendi topraklarında %10’a yakın bir gümrükle mal satmaktaydı. Bu oranlar zaten her şeyi anlatıyor.

3. Dış Borçlanma

Osmanlı Devleti’nin açık pazar haline geldiğinden bahsettik. Bunun sonucu olarak da dış ticaret açıkları oluşmaya başladı. Nasıl olduğuna gelirsek; Osmanlı Devleti artık kendi ürettiği ürünleri bile ithal etmek zorunda kalıyordu. Bunun üzerine bir de devlet bütçesinin açıkları da eklenin de gelir-gider dengesizliği giderek büyüdü.Açıkların finansını karşılayamayan Osmanlı Devleti, bu açığı kapatmak için Kırım Savaşı (1954) sonrası ilk dış borcunu aldı. Tabi alınan borçları ödeyemeyip, üzerine de borç alımları devam etti ve iyiden iyiye ağır şartlar altında kalmaya başladı. En sonucu olarak DUİ (Düyunu Umumiye İdaresi) kuruldu. Yalnız bu idare Batılı devletlere, şirketlere ve bankalara terk edildi. Böylece devlet ekonomisi resmen batılı devletlerin eline geçmiş oldu.

4. Cumhuriyet’in İlanı ile Birlikte

Osmanlı Devleti’nin yaşamış olduğu ekonomik bunalımlar Cumhuriyet döneminin omuzlarına kalmış ve büyük sıkıntılar yaşanmıştır. Bir de üzerine 1929 Ekonomi Buhranı eklenmiştir. Borçların bir şekilde ödenmesi gerekiyordu ve sonunda 1933 yılında yapılan bir anlaşma ile Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı Devletinden kalan borçları taksitlendirerek 50 yıla yayarak ödeme sözü vermiştir. Bu taksitleri aksatmadan ödeyen Türkiye Cumhuriyeti 1954 yılında tüm borcu bitirip 25 yıl erken sonuca ulaşmıştır.

Diğer Yazılarımıza Göz atmak İster misiniz?

[Toplam:1    Ortalama:5/5]