2008 Ekonomik Krizi Oluşum Süreci Ve Sonuçları

0
2008 Ekonomik Krizi Oluşum Süreci Ve Sonuçları

2001 krizinden sonra bir daha böyle bir kriz karşımıza çıkmaz derken, global 2008 ekonomik krizi, bütün dünyayı etkisi altına alarak tarihin en büyük krizlerinden birine tanıklık etmemize neden oldu. Amerika’da başlayan ve çok kısa bir sürede tüm dünyayı saran bu kriz, her kesimden insanı bir şekilde etkilemiş oldu. Peki 2008 ekonomik krizi altında yatan detaylar nelerdir? Nasıl ortaya çıktı?

Yıl 2018 oldu ama hala uzmanlar 2008 krizi altında yatan detayları hala araştırmaya devam ediyorlar ve henüz net bir cevap bulabilmiş değiller. Yüzlerce belki binlerce makale yayınlandı bu konuda. Fakat içlerinden Joseph Stiglitz tarafından yazılan Freefall yani Serbest Düşüş olarak adlandırılan kitap hem çok ilgi gördü hem de krizi en iyi açıklayan kaynaklardan oldu. Sizler için hazırladığımız 2008 krizini ele alan bu detaylı makale sadece Stiglitz’den değil kabul görmüş diğer makalelerden harmanlama yapılarak oluşturulmuştur.

2008 Ekonomik Krizi Oluşum Süreci

2008 krizinin ortaya çıkışı 2006 yılına kadar dayanıyor. Bir anda başlayan konut satışları, 2006 yılı itibariyle düşmeye başlayınca emlak piyasasında sular ısınmaya başladı. Bir süre sonra alınan evler elde kaldı, piyasanın durumu dibe vurdu. Bunun üzerine ev alan kişiler yüzde yüze varan borçlanma yoluna gidince hem bankalar hem de yatırımcılar için tehlike çanları da çalmaya başladı.

Yavaş yavaş patlak vermeye başlayan kriz için birçok kişi Toplumsal Yatırım Yasası’nı suçlamaya başladı. Borçlarını ödeyemeyen yatırımcılar yüzünden bankalar da kendi rezervlerini farklı alanlara dağıtarak yatırım yapmaya başladı. Bu noktada da en büyük yatırım aracı İpoteğe Dayalı Menkul Kıymetler oldu. Ancak atladıkları detay, bu yatırım aracının konut kredisine ihtiyaç duyması ve sonucunda da daha fazla ipotek için sonsuz bir talep yaratmasıydı. Durumun farkına varan ekonomistler, olayın sadece mortgage sektörü ile sınırlı kalacağını düşünmüştü. Fakat yine burada konuyu iyi hesaplayamamışlardı. FED, krizin ucunun nereye gideceğini kestiremiyordu.

Piyasadaki durumdan iyice daralan bankacılık sektörüne güven azalmıştı ve ipoteklerde iyice değersizleşmişti. Bunun sonucunda da LİBOR olarak bilen uluslararası bankacılık borçlanma maliyetleri tavan yaptı. Güvensizlik nedeniyle hiçbir uluslararası banka borç vermek istemedi. Yani 2008 ekonomik krizinin temel sebebi bankacılık sektörüne duyulan güvensizlikti.

FED Atağı

2008 Mali Krizi

Federal Rezerv Bankası, geç de olsa durumun farkına varmıştı. Bu süreci piyasaya likidite pompalama yoluyla çözmeye çalıştı. Bear Stearns ve JP Morgan olayı sonrası FED bu anlaşmayı 30 milyar dolarlık bir garantiyle çözme yoluna gitti. Bu sırada tarihler 2018 Mart ayını gösteriyordu. Zaman ilerledikçe ve yaz aylarına yaklaştıkça durum kontrol edilemez bir hal aldı ve durum iyice kötüleşti.

Kongre Müdahalesi

Durum giderek kötüleşirken, kongre tarafından hazineye Fannie Mae ve Freddie Mac şirketlerinin kurtarılması adına yetki verildi ve FED tam 85 milyar dolar harcadı. Bu rakam Ekim ayına gelindiğinde ise 150 milyar dolara yükseldi.

Durum giderek kötüleşmeye devam ederkeni alınan önlemler arasında para piyasası hesapları ile hazine tahvilleri almak adına 140 milyar dolar harcandı. Fakat giderek kötüleşen durum hız kesmiyordu. Bu sırada Hazine Bakanı Henry Paulson, dönemin FED başkanı Ben Bernanke ile görüşerek 700 milyar dolarlık bir kurtar paketi hazırladı. Bu haber hali hazırdaki para piyasası mevduatını tutmaya sadece iki hafta yeterli geldi.

Sürekli yapılan kurtarma paketleri, devlet eliyle alınan hisseler krizi ancak 2009 Temmuz ayında frenleyebildi. Bu noktada bankalar ekonomiye para pompalaması etkili oldu.

Krizin Sorumlusu

Krizin merkezinde mortgage olarak gözükse de ABD senatosu kriz için Fannie ve Freddie’yi suçladı. Ancak buradaki kritik konu onlara göre çözümü bu iki firmayı kapatılmasından geçiyordu. Fakat kapatılmaları demek konut piyasasının çökmesi anlamına geliyordu. Çünkü ipoteklerin yüzde 90’lık kısmının garanti edilmesi herkesin elini kolunu bağlamaktaydı.

Düzenlemeler

Krizin ardından kongre düzenlemeye giderek bankaların kendilerini kontrol edemediklerini gördü ve Dodd – Frank Wall Street Reform Yasası onayladı. FED, büyük bankaların küçülmesini istese de bankaların büyümeleri devam ediyor.

2008 Ekonomik Krizinin Önemi

Global Kriz

2008 mali krizi, 1929 Büyük Buhran’dan günümüze kadar karşımıza çıkan en büyük krizlerin başında gelmektedir. Çok kısa bir sürede tüm piyasaları alt üst ederek tüm dünyayı krize sürükleyen bu süreç dünya genelinde birçok şirketin kapanmasına, işsizliğin artmasına neden olmuş ve işsizliğin geldiği nokta Büyük Buhran seviyelerine ulaşmıştır.

2018 yılına geldiğimizde bile birçok dünya ülkesi 2008 ekonomik krizi etkilerini hala hissediyor. Fakat uzmanlar krizin etkilerini ve ortaya çıkış nedenlerini yeni yeni anlamaya başlamış durumda. Öyle ki kimilerine göre kriz Lehman Brothers’ın çöküşü ile başladığı ön görülse de son dönemde ortaya çıkan gerçekler ile şirketin çöküşü krizin başlangıcı değil, krizin bir sonucudur.

2008 Ekonomik Krizi Nedenleri

Dünya tam anlamıyla bir tüketim ekonomisi olma yolunda ilerlemekteydi. Nitekim tüketim ekonomisinin devamı için tüketimin de sürekli olması gerekmekteydi. Ancak Amerika’da patlak veren işsizlik artışı tüketimi de etkilemişti. Sonrasında buradan dünyaya yayılan bu etki ile ekonomik krizin temelleri sağlamlaşmıştı. Üstelik önce Amerika’da ortaya çıkan borç altüket furyası krizi daha da hızlandırdı. Zaten düşük olan tasarruf oranları, borçların da artmasıyla tamamen eksiye düştü.

Zaten sıfırın altına inen tasarruflar ile birlikte bir de bankacıların insanlara Mortgage Kredisi adı altında borç vermeleri ve toplumun da buna inanmaları ile ortaya kocaman bir emlak balonu çıktı. Ev fiyatları da hızla tavan yaptı. Bir süre sonra ekonomik sıkıntılar nedeniyle insanlar verdikleri paraları geri almaya başladı. Bu geri çekme işlemi bir yılda tam 975 milyar dolara ulaştı ve balon bu nokta da patlamış oldu. Bankalar likidite veremez oldu. Üstelik bankaların mevduatları da patladı ve başka bir ürün satamayınca da bankacılık sektörü bitme noktasına geldi.

Bankacılık sistemine bu noktadan sonra “GÜVEN” ortadan kalktı. Buradan sonra bankalar arası borçlanma da sona erdi. Bunun sonucunda da GLOBAL KREDİ PAZARI çöktü.

Bir yandan finansal kriz ile boğuşan Amerika, ekonomik kriz ile de baş başa kaldı. Bir yandan patlayan emlak balonu, bir yandan da bankacılık sektöründeki sorunlar krize zemin hazırlayan son nokta oldu.

Toparlayacak olursak da ev fiyatlarının hızlı bir şekilde düşmesi tüketicilerin borçlanmalarını da durma noktasına getirdi ve bunun üzerine mevduatlarını da bankalardan çekmeye başladır. Emlak sektöründe başlayan kriz önce bankacılık sonra da sanayi sektörüne sıçradı. Düşen tüketim nedeniyle hızlı bir şekilde stokları eriyen Amerikan sanayisi de çökme aşamasına geldi.

Dünya Krizi

Amerika’nın Önlemi

Kriz tam son noktaya gelmişken ne yapacağını bilemeyen Amerika, FED başkanı aracılığıyla faiz oranlarını düşürdü. Teoride bu hamle yatırımları artırmasıyla işe yaramalıydı. Ancak zaten kapasitesini aşan ekonomi yatırım yapmakla ilgilenmiyordu. Bu hamle dolayısıyla da likidite bolluğu ortaya çıktı. Benzinin varil fiyatı Mart 2003’te 32$ iken Temmuz 2008’de 137$ dolar oldu. Petroldeki yüksek artış FED’in üzerindeki baskıyı daha da artırdı.

Tüm bu olayların üzerine Amerikan tarzı tefecilik de ortaya çıktı. Brokerlar insanların ellerindeki parayı alarak yatırım adı altında çalma işine giriştiler. Bankacılar da bu olaya yardımcı oldular. Sonucunda ise Amerika’da başlayan kriz tüm dünyaya ulaştı.

2008 Ekonomik Krizi Sonuçları

2008 krizi sonuçları 4 maddede toplanabilir.

  • İşsizlik artışı
  • Konut fiyatlarında düşüşler
  • Büyüme oranlarındaki düşüşler
  • Enflasyon artışı

 

Mutlaka Bilmeniz Gereken 10 Temel Ekonomi Kavramı

Mutlaka Bilmeniz Gereken 10 Temel Ekonomi Kavramı

 

Enflasyon Nedir? Türkiye’ye Etkisi

Enflasyon Nedir? Türkiye’ye Etkisi

 

Para Politikası Raporuna Göre Ekonomik Değerlendirme Sağlandı

Para Politikası Raporuna Göre Ekonomik Değerlendirme Sağlandı

 

Avrupa Birliğinin Yapısal Euro Krizi

Avrupa Birliğinin Yapısal Euro Krizi

[Toplam:0    Ortalama:0/5]